1,4 miljoen euro voor onderzoek naar circulaire renovatie
TU/e leidt onderzoek naar duurzame renovaties in de bouw.
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/5/b/csm_iStock-1306536775_729856f500.jpg)
Een consortium onder leiding van hoofdonderzoeker Lisanne Havinga, assistent professor bij de vakgroep Building Performance, en mede-hoofdonderzoeker Torsten Schröder, assistent professor van de vakgroep Architectural Design en Engineering, gaat onderzoeken hoe we gebouwen circulair en emissievrij kunnen renoveren. Het bouwprogramma van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) – ‘Transitie naar een circulaire en emissievrije bouw’ genaamd – stelt hiervoor 1,4 miljoen euro beschikbaar, met een looptijd van vijf jaar.
“Hier zijn we heel blij mee natuurlijk. Ik en mijn collega Torsten Schröder hadden er vooraf al veel vertrouwen in, en we waren heel tevreden met het voorstel, maar je weet het tot het verlossende mailtje natuurlijk nooit. Met de andere betrokken kennisinstellingen heb ik niet eerder samengewerkt, maar we hebben elkaar op de inhoud echt gevonden”, verduidelijkt Havinga, doelend op partners de Universiteit Utrecht, Universiteit Twente en Hogeschool Zuyd.
Renovatie in de bouw
Om op het gebied van renovatie in de bouw de omslag te kunnen maken naar circulaire praktijken met lagere emissies, gaan Havinga en haar team naar de hele keten kijken, vanaf de ontwerpfase van een gebouw tot aan de sloop, én weer terug naar de ontwerpfase. “De keten beter laten samenwerken, met oog voor verschillende perspectieven, dat is ons doel. Nu staan kosten- en energiebesparing vaak voorop, maar we moeten ook kijken naar andere waarden, zoals de milieu-impact van materialen en de impact op bewoners.”
Havinga: “We willen de juiste omstandigheden creëren als het gaat om nieuwe meetmethoden, renovatieconcepten, businessmodellen, samenwerkingsvormen en juridische kaders. Het zijn in feite verschillende puzzelstukjes die we beter aan elkaar moeten verbinden.” Digitalisering zal daarbij een sleutelrol vervullen. Havinga: “Denk aan het in kaart brengen en aan elkaar koppelen van materiaalstromen en het optimaliseren van duurzame renovatieconcepten aan de hand van simulatiemodellen.”
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/8/5/csm_Havinga_Lisanne_BE_cc3e4b2927.jpg)
CO2-neutraal
Het belang van dit onderzoek is duidelijk en actueel. Zo wil Nederland dat de gebouwde omgeving in 2050 CO2-neutraal en circulair is. Havinga: “Sterker nog, als we ons aan het koolstofbudget van 1,5 graden uit het IPCC-klimaatrapport willen houden, moet de woningbouw eigenlijk over tien jaar al volledig CO2-neutraal zijn.”
Geluk bij een ongeluk is dat er nu veel aandacht is voor energiebesparing door de energiecrisis. Maar dat brengt ook uitdagingen met zich mee, want als morgen iedereen zijn of haar woning wil verduurzamen, zijn er simpelweg niet genoeg vakmensen. Havinga: “Juist door de hele keten mee te nemen, kom je op het vlak van arbeiderscapaciteit misschien tot andere oplossingen. Daar gaan we mee aan de slag.”
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/5/8/csm_Schroeder_Torsten_B_VH_0440_c0f67ce611.jpg)
NWA-programma
Dit NWA-programma is een samenwerking tussen het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, onderzoeksfinancier NWO en regieorgaan SIA en is gericht op onderzoek naar hoe gebouwen circulair en emissievrij kunnen worden ingericht. Op deze manier wil NWA doorbraken creëren die duurzame veranderingen in de bouwsector versnellen.
Behalve het consortium onder leiding van Havinga heeft ook een tweede consortium – met de TU Delft als aanjager – hetzelfde geldbedrag toegewezen gekregen. Deze groep gaat onder meer onderzoeken welke randvoorwaarden nodig zijn voor betere samenwerking, zodat bijvoorbeeld systeemblokkades verdwijnen.
Het consortium onder leiding van Havinga bestaat uit:
Kennisinstellingen: Technische Universiteit Eindhoven; Universiteit Utrecht; Universiteit Twente; Hogeschool Zuyd.
Consortiumpartners: Eigen Haard; Cityförster; Alba Concepts; BCI Gebouw; Madaster: Dusseldorp; Lagemaat BV; Sustainer; Cirkelstad; Dutch Green Building Council; NEN.
Mediacontact
Meer over duurzaamheid
![V.l.n.r. Marieke Postema, Clemens Verhoosel en Apoorva Sonawane in de PROTO/zone van Mechanical Engineering in Traverse. Foto: Bart van Overbeeke](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/5/c/csm_BvOF%202024_0516_ABQ%20CBL%20-%20Marieke%20Postema%20_%20Clemens%20Verhoosel%20_%20Apoorva%20Sonawane_ad5b590a8b.jpg)
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/5/c/csm_Fotograaf%20-%20Bart%20van%20Overbeeke%20-%20Locatie%20Koningsdag%202021%20TUe%20Campus_6d6364a645.jpg)
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/2/5/csm_iStock-lovelyday12_995fe1374a.jpg)
Het laatste nieuws
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/6/2/csm_universiteit%20jos%20keurentjes%20energie%202_d469fe3b2f.jpg)
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/2/2/csm_Pre-EditLeviBaruch-0003_558369f155.jpg)
![](https://assets.w3.tue.nl/w/fileadmin/_processed_/7/d/csm_Boutin%20Banner%20image_165e239d2b.jpg)